International Journal of Assessment Tools in Education 2022, Vol. 9, Special Issue, 162–178 https://doi.org/10.21449/ijate.1132980 Published at https://ijate.net/ https://dergipark.org.tr/en/pub/ijate Research Article 162 Öğretmen desteğinin ve sınıf içi öğretim uygulamalarının okuma başarısındaki rolü: PISA 2018 sonuçlarından Türkiye için çıkarımlar B. Umit Bozkurt 1,* 1 Bolu Abant Izzet Baysal University, Faculty of Education, Department of Turkish Language Education, Bolu, Türkiye MAKALE GEÇMİŞİ Kabul T.: Haz. 20, 2022 Düzenleme T.: Eki. 3, 2022 Kabul T.: Eki. 11, 2022 Anahtar Sözcükler: PISA 2018, Okuma başarısı, Öğretmen desteği, Geribildirim, Özendirme/teşvik, Sınıf içi öğretim uygulam aları. Öz: Çalışma, Türk öğrencilerin okuduğunu anlama başarısının sınıf içinde algılanan öğretmen desteğine ve okumayla ilgili öğretim uygulamalarına göre değişimini ele almaktadır. PISA 2018 veri tabanından çekilen verilerle temellendi rilen bu çalışma, belirlenen değişkenler arasındaki ilişkiyi araştırmaktadır. PISA IDE sunucusu üzerinden yapılan çözümlemede, belirlenen değişkenler açısından Türk öğrencilerin PISA 2018 okuma başarısı ortalamasında oluşan farklar incelenmiştir. Sonuçta, algılanan öğretmen desteğinin, öğretmenin dersi uyarlamasının ve okumaya katılımı özendirmesinin okuduğunu anlamayla olumlu bir ilişkisinin; ancak geliştirici geribildirim alma sıklığının okuma başarısıyla olumsuz bir ilişkisinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca özet çıkarma, metnin içeriğiyle kendi deneyimlerini karşılaştırma, okunan metinle ilgili yazı yazma ve benzer konularda yazılmış diğer metinlerle karşılaştırma gibi etkinliklerin yapılmadığını bildiren öğrencilerin genel okuma ortalaması, bu etkinliklerin yapıldığını bildiren öğrencilerden çok daha yüksektir. Bu sonuçlar, öğretmenlerin zayıf okurlara daha sık geribildirim verdiğine ilişkin çıkarımı güçlendirmiştir. Diğer yandan iyi okurların derste öğrenme etkinliklerini yetersiz buluyor olabileceği olasılığı belirmektedir. Özetle okuduğunu anlama başarısı; öğretmen desteği, öğretimi uyarlama, geribildirim ve sınıfta yapılan okuma etkinliklerine katılım gibi değişkenlerden olumlu ya da olumsuz olarak etkilenmektedir. 1. GİRİŞ Okuduğunu anlama, süreç içinde gelişen, çeşitli aşamalar barındıran ve farklı katmanlarla derinleşen bir beceridir. Öğretmenin “izleme”ye dayalı kılavuzluğu, bu süreci etkili ve verimli kılar. Okuma süreci, bilişsel olarak barındırdığı çok katmanlılığa ek olarak, sınıf içinde ve sınıf dışında, okuma öncesi, okuma sırası ve okuma sonrası etkinliklerle etkili bir düzeye ulaşabilmektedir. Kutlu ve arkadaşları (2019), okuduğunu anlamanın bireyin, metnin ve bağlamın özelliklerinden etkilenen ve pek çok alt bileşenden oluşan, çok boyutlu bir süreç olduğunu belirtirken bu becerinin değerlendirilmesi için izlenecek yolların da çok yönlü ve kapsamlı olması gerektiğini vurgular. Etkili bir okuma süreci, öğretmenin öğrenciyi izlemesi, *Corresponding Author: B. Umit BOZKURT  umitbozkurt@gmail.com  Bolu Izzet Baysal University, Faculty of Education, Department of Turkish Language Education, Türkiye e-ISSN: 2148-7456 /© IJATE 2022