1 dr Magdalena Kachniewska Katedra Turystyki SGH Odpowiedzialność przedsiębiorstwa w obszarze społecznym jako czynnik trwałego rozwoju produktu turystycznego. „Zyski są przedsiębiorstwu niezbędne jak człowiekowi powietrze, lecz życie nie polega tylko na oddychaniu” Ch.Handy Raport Klubu Rzymskiego Granice wzrostu, spowodował, że w końcu lat osiemdziesiątych polityka, gospodarka i nauka zdominowane zostały przez termin sustainable development (zrównoważony rozwój). Określenie to dotyczy rozwoju, „który zaspokaja potrzeby współczesności, nie odbierając przyszłym pokoleniom zdolności do zaspokojenia ich własnych potrzeb”. 1 • wyczerpywalność tzw. zasobów nieodnawialnych (przede wszystkim środowiska naturalnego), Zakwestionowano tradycyjny pęd współczesnych społeczeństw i rządów do ustawicznego, dynamicznego rozwoju kosztem nieodwracalnego zużycia zasobów naturalnych Ziemi. Istoty zrównoważenia upatruje się w zdolności do samopodtrzymującego się rozwoju, który nie degraduje czynników i mechanizmów go konstytuujących. Barierami tak rozumianego trwałego rozwoju pozostają: • niedostateczna reprodukcja zasobów trudno lub wolno odnawialnych (w tym: kapitału ludzkiego łącznie z kulturą i systemem wartości, przestrzeni i jej zagospodarowania, tj. infrastruktury technicznej i sieci osadniczej), • większe niż społecznie akceptowalne napięcia wynikające z nierówności w zaspokojeniu potrzeb i niezaspokajaniu potrzeb wyższego rzędu w procesie wzrostu gospodarczego (alienacja społeczna, społeczne wykluczenie, itd.). 2 Rozwój zrównoważony obejmuje trzy splecione ze sobą wymiary: ekonomiczny, społeczny i związany ze środowiskiem naturalnym. Ostatni obszar traktowany jest w literaturze przedmiotu jako dominujący – zapewne dlatego, że nieodnawialność zasobów naturalnych stanowi najsilniejszą barierę trwałego rozwoju. Zgodnie z tym podejściem 1 Jest to definicja sformułowana w raporcie Światowej Komisji ds. Środowiska i Rozwoju ONZ „O naszą wspólną przyszłość” (z 1987 r.), zwanym potocznie „raportem Bruntland”, od nazwiska przewodniczącej Komisji, Pani Gro Bruntland, byłej premier Norwegii. 2 W.Toczyski, J.Zaucha, Profile rozwoju zrównoważonego, Teoria Ekonomii nr 5/6, UG Gdańsk 2000.