Waterpleinen voor klimaatadaptatie case Eikendonkplein ‘s-Hertogenbosch Floris Boogaard (Hanzehogeschool Groningen, Tauw, TUD), Freya Macke, Sander Tax (gemeente ’s-Hertogenbosch), Jonathan Lekkerkerk (hogeschool Rotterdam), Waterpleinen worden op nationale en internationale schaal toegepast om wateroverlast te beperken door regenwater tijdelijk te bergen en langzaam af te voeren. Er zijn slechts enkele waterpleinen in binnen- en buitenland, waardoor de kennis van het (langetermijn-)functioneren nog beperkt is. Dit was reden voor gemeente ’s-Hertogenbosch om in samenwerking met o.a. Tauw en de hogescholen van Rotterdam en Groningen onderzoek te doen naar het hydraulisch functioneren van het Eikendonkplein in ’s- Hertogenbosch als waterplein. ”Met conventionele riolering kunnen intensievere buien door klimaatontwikkeling niet kosteneffectief verwerkt worden. Zulke buien zullen bij voorkeur in de openbare ruimte tijdelijk moeten worden opgevangen, zonder dat wateroverlast wordt ervaren”, aldus Floris Boogaard van Tauw. Een waterplein is een innovatief voorbeeld voor deze klimaatadaptatie. Een waterplein stroomt bij hevige regen vol met regenwater. Zo werkt het als buffer en vertraagt de afvoer van het regenwater. De gemeente ’s- Hertogenbosch koos ervoor om van het Eikendonkplein een waterplein te maken en te testen om hier ervaring mee op te doen. Er zijn immers in de wereld nog nauwelijks ervaring en meetdata verzameld. De test is uitgevoerd als ‘full scale test’ waarbij het plein vol water wordt gepompt. Het vollopen en leeglopen werd gemeten door studenten van de betrokken hogescholen uit Rotterdam en Groningen. Naast de geïnventariseerde meetgegevens leverde de test een natuurlijk communicatiemoment met de omwonenden voor de gemeente. Met de visualisatie met foto’s en film was het voor de diverse betrokkenen pas echt duidelijk hoe een waterplein functioneert. Achtergrond Regen dat op verhard oppervlak, zoals stoepen, wegen en huizen, valt, kan niet in de bodem zakken en stroomt snel weg. Vroeger stroomde dat schone regenwater tezamen met afvalwater grotendeels via de riolering naar de rioolwaterzuivering. Tegenwoordig worden het vuile en het schone water zoveel mogelijk gescheiden. Het schone regenwater uit de wijk Eikendonk mag met vertraging wegstromen naar de rivier de Aa. Het waterschap Aa en Maas en de gemeente hebben in overleg een ontwerp gemaakt dat de kans op hoogwater, wateroverlast en waterschade verkleint. De Waterwet regelt dat bij ieder bouwproject een plan gemaakt moet worden voor het (vertraagd) afvoeren van het regenwater. In de Keur van het waterschap is vastgelegd dat het regenwater tijdelijk gebufferd moet worden, zodat niet al het regenwater direct naar de rivier de Aa stroomt. Een waterplein is hiervoor één van de mogelijkheden. Floris Boogaard vat het kort samen: ”Een waterplein stroomt bij hevige regen vol met regenwater, zodat het als buffer werkt en zo de afvoer van het regenwater vertraagt”. Eikendonkplein De reconstructie van de woonwijk Eikendonk bood de kans om van het al aanwezige plein een innovatief waterplein te maken. Het was een hele puzzel om voldoende ruimte te vinden voor de benodigde capaciteit. De gemeente ontwierp het samen met RoyalHaskoningDHV en kwam met de inzet van het verdiepte plein als logische oplossing. Daarmee heeft het plein een dubbele functie: als ‘gewoon’ plein om te zitten en te spelen onder normale omstandigheden, en tijdens hevige regen als waterbuffer voor schoon regenwater.