บทความวิจัย วารสารวิทยาศาสตร์บูรพา ปีที22 (ฉบับพิเศษ) การประชุมวิชาการระดับชาติ “วิทยาศาสตร์วิจัย ครั้งที่ 9” 1 ผลของสารประกอบไนโตรเจนอินทรีย์เชิงซ้อนบางชนิดต่อการเจริญเติบโต ของโปรโตคอร์มและต้นอ่อนกล้วยไม้สาเภางามในสภาพปลอดเชื ้อ Effects of Some Complex Organic Nitrogenous Substances on Growth of Cymbidium seidenfadenii (P.J.Cribb & Du Puy) P.J.Cribb Protocorms and Seedlings in vitro พิทักษ์ อินธิมา บวร คุณากรนุรักษ์ จารุวรรณ กันฟัก และ อนุพันธ์ กงบังเกิด* Phithak Inthima, Boworn Kunakhonnuruk, Jaruwan Kanfak and Anupan Kongbangkerd* ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร Department of Biology, Faculty of Science, Naresuan University Received : 11 June 2017 Accepted : 18 June 2017 Published online : 27 June 2017 บทคัดย่อ จากการเลี ้ยงโปรโตคอร์มและต ้นอ่อนกล้วยไม้สาเภางามบนอาหารกึ่งแข็งสูตร MS ที่เติม Peptone, Casein hydrolysate และ Yeast extract ความเข้มข้น 0, 0.5, 1.0 และ 2.0 g/L เป็นเวลา 12 สัปดาห์ พบว่า โปรโตคอร์มที่เลี ้ยง บนอาหารสูตรที่เติม Casein hydrolysate 2.0 g/L หรือ Yeast extract 0.5 g/L สามารถกระตุ ้นให้มีการสร้ างโปรโตคอร์ม ใหม่เฉลี่ยเพิ่มขึ้นมากที่สุด (7.1+1.7 และ 7.1+1.0 โปรโตคอร์มต่อชิ ้นส่วน ตามลาดับ) อย่างไรก็ตาม อาหารสูตรที่ไม่เติม สารประกอบไนโตรเจนอินทรีย์เชิงซ้อน สามารถชักนาให้โปรโตคอร์มเจริญและพัฒนาสร้างยอดและใบใหม่มากที่สุด (2.1 + 0.7 ยอดใหม่ และ 4.3 + 1.4 ใบ ตามลาดับ) แต่เมื่อใช้ต้นอ่อนเป็ นชิ ้นส่วนเริ่มต้นในการทดลอง พบว่า ต้นอ่อน ที่เลี้ยงบนอาหารสูตรที่เติม Casein hydrolysate 1.0 g/L จะชักนาให้เกิดโปรโตคอร์มใหม่สูงสุดเพียง 2.1 + 1.0 โปรโตคอร์ม ในขณะที่ต้นอ่อนที่เลี้ยงบนอาหารสูตรที่เติม Peptone 2.0 g/L จะให้ค่าเฉลี่ยความยาวใบและความสูงลาต้น มากที่สุด (0.87 + 0.04 cm และ 2.81 + 0.01 cm ตามลาดับ) คาสาคัญ : กล้วยไม้สาเภางาม สารประกอบไนโตรเจนอินทรีย์เชิงซ้อน การเจริญ *Corresponding author. E-mail : anupank@nu.ac.th