Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 9/3 Winter 2014, p. 1599-1609, ANKARA-TURKEY TATAR EDEBİYATINDA İSTANBUL İMAJI * Ramilya YARULLİNA YILDIRIM ** ÖZET Üç yüz yıldan fazla, Rus baskısı altında yaşayan ve 19. yüzyılın son çeyreğinde, millî bilinçleri uyanmaya başlayan Kazan Tatarları için, İstanbul bağımsızlığın sembolü, eğitim ve medeniyetin merkezi olarak görülmüştür. Bu tarihten itibaren, edebî-kültürel bağlantıların etkisiyle İstanbul’a gelen Tatar aydınları sayesinde, Tatar Edebiyatı’nda İstanbul imajı yer almaya başlamıştır. Bu makalede son yüz yıl içerisinde Tatar Edebiyatı’nın farklı dönemlerinde- 19. yüzyılın sonu, 20. yüzyılın başı, Sovyet dönemi ve bağımsızlığın ilk yılları - yazılan eserler ele alınmıştır. İstanbul şehrinin hangi türlerde, hangi bakış açısıyla ele alındığını göstermek, bu incelemenin amacını oluşturmaktadır. Hacname, seyahatname ve edebî gazetecilik gibi türlerde farklı dönemlerdeki İstanbul, yazarların tasvirleri, bakış açısı ve görüşleri aracılığıyla canlandırılmıştır. Okuru bilgilendirmek ve izlenimlerini paylaşmak amacıyla yazarlar, bu tür eserlerde şehrin tarihi ve mimarisi, eğitim merkezleri ve ünlü şahısları hakkında bilgiler vermiştir. Yazarların hayal gücüyle tasarlanan romanlarda, İstanbul geçmişteki pek çok olayın mekânı olarak gösterilmektedir. Milliyetçi romancı Ayaz İshaki “Eve Doğru” eserinde Birinci Dünya Savaşı’nda şehrin parçalanmasına, tahrip edilmesine dikkat çekmek istemiş ve şehrin önemini dile getirmiştir. Yazar, Türklerin bağımsızlık sembolü olan İstanbul’un bütün kuvvetlerle savunulması, bunun için bütün Müslümanların ve Türk halklarının birlikte hareket etmeleri gerektiği mesajı vermiştir. Yabancı memleketleri sadece olumsuz bakış açısıyla yansıtmak zorunda olan Sovyet dönemi yazarlarından M. Galev, romanında İstanbul’u ve Türkleri olumsuz şekilde yansıtarak, Tatarların Türkiye’ye göçünü engellemek istemiştir. Anahtar Kelimeler: Tatar edebiyatı, İstanbul, hacname, seyahatname, edebî gazetecilik * Bu çalışma, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığının 5-10 Ekim 2009 tarihleri arasında düzenlediği “Türk ve Dünya Kültüründe İstanbul” konulu “7.Uluslararası Türk Kültürü Kongresi”nde sunulmuştur. Bu makale Crosscheck sistemi tarafından taranmış ve bu sistem sonuçlarına göre orijinal bir makale olduğu tespit edilmiştir. ** Doç. Dr. Adıyaman Üniversitesi Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu, El -mek: ramile@inbox.ru