Originalni rad UDK: 616.8-009.1-053.31-07 doi: 10.5633/amm.2011.0104s HABILITACIONI TRETMAN HIPERTONIJE NOVOROĐENČETA I ODOJČETA Ljiljana Lazić, Marija Spalević, Dragan Zlatanović, Anita Stanković i Olga Marinković Kvalitet mišićnog tonusa novorođenčeta i odojčeta važan je parametar za procenu neurološkog sazrevanja, odnosno za otkrivanje neuroloških abnormalnosti. Izmene mišićnog tonusa često se sreću kod tzv. “rizične dece” i mogu biti znak primarnog poremećaja centralnog nervnog sistema (CNS) u smislu ranog oštećenja mozga. Izmena tonusa u smislu hipo- ili hipertonije u prvim mesecima života smatra se simptomatskim rizikom za smetnje u motoričkom razvoju i zahteva uključivanje u habilitacioni tretman, mada je normalizacija često moguća i spontano, bez terapije. Cilj rada bio je ispitati efekte habilitacionog tretmana na smanjenje hipertonusa kod novorođenčadi i odojčadi. Ispitivanjem je obuhvaćeno 42 dece oba pola, uzrasta od 0 do 12 meseci koja su habilitovana zbog ispoljenog simptomatskog rizika za smetnje u motoričkom razvoju i kod koje je mišićni tonus bio povišen. Tonus je meren pomoću “francuskih uglova” (znak kravate, manevar peta-uvo, poplitealni ugao, abdukcija nogu i dorzifleksija stopala), i to na početku i na kraju tretmana. Rezultati su pokazali da je kod 32 dece došlo do potpune normalizacije povišenog tonusa do kraja 6. meseca života, kod 7 dece tonus je bio normalizovan do kraja 10. meseca, dok je kod troje dece i dalje perzistirala hipertonija, ali manjeg stepena u odnosu na početno stanje. U zaključku se ističe da se najbolji efekti habilitacionog tretmana u cilju smanjenja povišenog tonusa mogu očekivati u prva tri meseca života deteta, dakle primenom vrlo rane habilitacije. Ukoliko se zakasni sa početkom tretmana, šanse za normalizaciju su mnogo manje i potrebno je uložiti mnogo više napora kako bi se povišeni mišićni tonus normalizovao. Acta Medica Medianae 2011;50(1):22-25. Ključne reči: hipertonija, novorođenče, odojče, tretman Klinika za fizikalnu medicinu, rehabilitaciju i protetiku, Klinički centar Niš, Srbija Kontakt: Ljiljana Lazić Klinika za fizikalnu medicinu, rehabilitaciju i protetiku Klinički centar Niš Bul. Zorana inđića 48, 18 000 Niš E-mail: draganzlatanovic1@gmail.com Uvod Detektovani ili nedetektovani događaji pre, u toku ili nakon rođenja, mogu povećati mogućnost za pojavu razvojnih smetnji u motoričkom tazvoju deteta. To su tzv. faktori rizika za smetnje u razvoju, a najčešći su: rizična trudnoća, problemi u porođaju, niska telesna masa, prematuritet i dr (1). Jedan od važnih parametara za procenu neurološkog sazrevanja, odnosno za otkrivanje neuroloških abnormalnosti je mišićni tonus koji može biti izmenjen u smislu sniženog ili povišenog tonusa. Izmene mišićnog tonusa često se sreću kod tzv. “rizične dece” (deca koja u anamnezi imaju jedan ili više faktora rizika za razvojne smetnje) i mogu biti znak primarnog poremećaja centralnog nervnog sistema (CNS) u smislu ranog oštećenja mozga (2). Izmena tonusa u smislu hipo ili hipertonije smatra se simptomatskim rizikom i zahteva uključivanje u habilitacioni tretman, mada je normalizacija moguća i spontano. Za normalizaciju tonusa koriste se različite tehnike i metode, a najčešće: Vojtina metoda, koja se zasniva na refleksnom kretanju napred - refleksno puzanje i okretanje i Bobath-ova metoda koja se zasniva na inhibiciji patoloških i facilitaciji normalnih posturalnih mehanizama (3). Cilj rada Cilj rada bio je ispitati efekte habilitacionog tretmana na smanjenje povišenog tonusa novo- rođenčadi i odojčadi. Materijal i metode rada Istraživanjem je obuhvaćeno 42 dece, oba pola, uzrasta od 0 do 12 meseci, koja su uključena u habilitaciju zbog povišenog tonusa. www.medfak.ni.ac.rs/amm 22