BÁO CÁO KHOA HỌC VỀ NGHIÊN CỨU VÀ GIẢNG DẠY SINH HỌC Ở VIỆT NAM - HỘI NGHỊ KHOA HỌC QUỐC GIA LẦN THỨ 4 DOI: 10.15625/vap.2020.00061 THÀNH PHẦN LOÀI VÀ PHÂN BỐ CỦA THÂN MỀM CHÂN BỤNG (Gastropoda) Ở NAM ĐÔNG, THỪA THIÊN-HUẾ Nguyễn Văn Thuận * , Trần Văn Giang, Trần Quốc Dung, Nguyễn Thị Hoài Phương Tóm tắt: Trong nghiên cứu này, 37 loài ốc đã được xác định. Các họ chiếm ưu thế là Cyclophoridae, Subulinidae và Ampullariidae, mỗi họ có 4 loài. Trong các sinh cảnh trên cạn, rừng tự nhiên có số lượng loài phong phú hơn sinh cảnh rừng trồng, vườn cây ngắn ngày và vườn nhà; ở môi trường nước, độ đa dạng thành phần loài Thân mềm Chân bụng giảm dần từ sinh cảnh ruộng, suối và ao - hồ. Chỉ số đa dạng loài cao nhất ở rừng tự nhiên (D = 0,89), thấp nhất ở sinh cảnh ao - hồ (D = 0,70). Từ khóa: Gastropoda, thân mềm Chân bụng, phân bố, Nam Đông, Thừa Thiên Huế. 1. MỞ ĐẦU Thân mềm Chân bụng (TMCB) là thức n của nhiều loài động vật có xương sống, đóng vai trò là mắt xích trong các chuỗi và lưới thức n. Một số loài Thân mềm Chân bụng là nguồn thực phẩm cho con người; một số loài là tác nhân gây hại cho nông nghiệp, là vật chủ trung gian truyền bệnh giun sán nguy hiểm cho người và gia súc. Nam ông là huyện miền núi ở phía Tây Nam tỉnh Thừa Thiên-Huế, thuộc vùng đệm Vườn quốc gia Bạch Mã có diện tích 651,9 km 2 . Việc nghiên cứu Thân mềm Chân bụng ở đây chưa được chú trọng. Nguyễn Vn Thuận và nnk. (2018), đã xác định được 21 loài và phân loài ốc cạn, thuộc 17 giống, 12 họ mà chưa đề cập đến các loài TMCB ở nước cng như đặc điểm phân bố của chúng ở khu vực nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu này sẽ bổ sung các dẫn liệu về thành phần loài Thân mềm Chân bụng (Gastropoda) và đặc điểm phân bố của chúng theo các sinh cảnh ở khu vực Nam ông. 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Các mẫu Thân mềm Chân bụng được thu từ tháng 09 nm 2016 đến tháng 09 nm 2017 trong các sinh cảnh: Rừng tự nhiên, rừng trồng, vườn cây ngắn ngày và vườn nhà, sinh cảnh ruộng, suối, ao - hồ, ở các xã Hương Phú, Hương Sơn, Hương Lộc, Hương Hòa, Hương Giang, Hương Hữu, thị trấn Khe Tre, Thượng Long, Thượng Quảng, Thượng Lộ, Thượng Nhật của huyện Nam ông (Bảng 1; Hình 1). Mẫu vật được định hinh và bảo quản trong dung dịch cồn 70º. ối với ốc cạn định loại theo các tài liệu của các tác giả Bavay và Dautzenberg (1912), Dautzenberg và Fischer (1904, 1905, 1908), các mô tả của Vermeulen, Maassen (2003), sắp xếp ốc cạn thuộc phân lớp Pulmonata theo hệ thống phân loại của Schileyko (2011). Trường Đại học Sư phạm, Đạ i họ c Huế * Email: thuan592002@gmail.com