YENİ TÜRKİYE 127/2022 137 Kıbrıs Meselesinin Tarihi Arka Planı ve Bugünü Ayhan Cankut* Giriş Kıbrıs stratejik konumu itibarıyla, Tür - kiye’nin güvenliğinin ve milli menfaatlerinin temini için son derece önem arz etmektedir. Kıbrıs, Osmanlı Devleti 1571’de adayı fet- hettikten sonra Türk yurdunun bir parçası haline gelmiştir. Dolayısı ile tarihsel bağları- mız mevcuttur. Diğer bir husus da Kıbrıs’ta yerleşik Türk nüfusu Türk milletinin yadsı- namaz bir parçasıdır. Zira Kıbrıs’taki Türk nüfusunu, adanın 1571’de fethinden ve 1974 Barış Harekatı’ndan sonra Anadolu’nun çe- şitli bölgelerinden göç etmek suretiyle adaya yerleşen Türkler oluşturmuştur. Bu sebeple Türkiye’de ada için “Yavru Vatan” tabiri kul- lanılmaktadır. Tarihi ve kültürel zenginlikleri, deni- zi, kumsalları ile hayranlık uyandıran doğal güzelliği sayesinde büyük bir turizm potansi- yeline sahip olan Kıbrıs üzücüdür ki çözüm bekleyen bir mesele olarak gündemde yer almaktadır. Kıbrıs meselesi hakkında doğru bilgi ve kanaat sahibi olunabilmesi için tarihi arka planının ortaya konması gereklidir. Tarih, toplumların yaşadığı olayları zaman ve mekan ilişkisi içerisinde ele alan, yaşanan olayların sebeplerini ve yarattığı sonuçları, bu olayların ilintilerini inceleyen bilim dalıdır. 1 Ele alınan olaylar belgeler ışı- ğında ve zamanın şartları göz önüne alınarak incelenmelidir. Günümüzde yaşanan olayla- rın sebepleri, geçmişte yaşanan olaylara da- yanmaktadır. Olaylar arasında sebep-sonuç ilişkisi vardır. Bu sebeple günümüzde yaşa- nan toplumsal olayları doğru anlayabilmek, tehditleri sezerek önlem alabilmek ve gelece- ğe yön verebilmek için tarih bilgisi ve bilinci gereklidir. Bu sebeple Kıbrıs meselesinin de doğru anlaşılabilmesi için meselenin tarihsel arka planının yani meselenin dayandığı temel nedenlerin anlaşılması gereklidir. Maalesef Türk kamuoyunda Kıb- rıs meselesi ile ilgili yeterli bilgi ve bilinç oluşturulamamıştır. Meselenin başlangıcı Rum-Yunan ikilisinin propagandalarında dil- lendirdikleri gibi 1974’de mi başlamış, yoksa EOKA terör örgütünün tedhiş faaliyetleri ile 1950’lerde mi başlamış ya da daha eski bir tarihte mi bu önemli hususun öncelikle an- laşılması gereklidir. Bu çalışmada kısa ve öz olarak meselenin tarihi arka planının anlatıl- ması hedeflenmiştir. 1. Kıbrıs Meselesinin Dayandığı Temel Nedenler Kıbrıs sorununun kökeni, 1791 yılında çizilip 1796 yılında Yunan milliyetçileri tara- fından yayınlanmış olan, “Büyük Yunanis- tan’ın” sınırlarını belirleyen ilk “Megali İdea” haritasıyla birlikte atılmıştır. Büyük Yunanis- tan sınırlarına Kıbrıs adası da dahil edilmiş- tir. 2 Megali İdea doğrultusunda gelişen Yunan milliyetçiliğinden Kıbrıslı Rumlar da etkilen- miştir. Bunun etkisiyle Kıbrıslı Rumlar Mora isyanıyla eş zamanlı olarak 1821’de, ENO- (*) Dr. Öğr. Üyesi, Çağ Üniversitesi, İİBF Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi. ayhancankut@cag.edu.tr / a.cankut@hotmail.com, ORCID 0000-0001-8890-2727. (1) İslam Ansiklopedisi, “Tarih” maddesi, TDV yay., C.40, İstan- bul:2011, s.30. (2) Sabahattin İsmail, Kıbrıs Sorununun Kökleri, Akdeniz Haber Ajan- sı, Lefkoşa 2000, s.1.