Yavuz SELVİ, Pınar GÜZEL ÖZDEMİR, Abdullah ATLİ, Lü tfullah BEŞİROĞLU Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, Van, Türkiye Nöropsikiyatrik Belirtilerle İlişkili Tüberküloz Lenfadenit: Bir Katatoni Olgusu Catatonic Symptoms Associated with Tuberculous Lymphadenitis: A Case of Catatonia Olgu Sunumu / Case Report 265 ABSTRACT Catatonia is a neuropsychiatric syndrome that can occur due to medical or psychiatric disorder.Catatonia with a medical co-morbidity accounts for 30-80% of all catatonias. These conditions are various and include infections, metabolic disturbances, neurological disorders, drug intoxication and withdrawal. Identifying causes for catatonia is important not only to guide proper management but to determine prognostic outcomes. Tuberculous lymphadenitis is part of the extrapulmonary tuberculosis and is the most common form of the mycobacterial lymphadenitis group. Tuberculous lymphadenitis-induced catatonia has not been reported yet in the literature. We report the case of a patient who presented with catatonia and showed partial improvement with electroconvulsive therapy and complete recovery after treatment with anti-infective drugs. (Archives of Neuropsychiatry 2011; 48: 265-7) Key Words: Catatonia, neuropsychiatry, tuberculous, lymphadenitis ÖZET Katatoni, psikiyatrik bozukluklarda görüldüğü kadar genel tıbbi durumların bir sonucu olarak da oluşan nöropsikiyatrik bir sendromdur ve katatoni olgularının %30- 80’i genel tıbbi duruma bağlı olarak gelişir. Bu durumlar; enfeksiyon hastalıkları, metabolik bozukluklar, entoksikasyonlar, tümöral olaylar, nörolojik hastalıklar ve ilaçlara bağlı oluşan katatoni başlıkları altında sınıflandırılabilirler. Katatoni nedenlerinin tanımlanması hem hastalığın seyrinin, hem de tedavi seçeneklerinin belirlenmesi sebebiyle oldukça önemlidir. Tüberküloz lenfadenit ise ekstrapulmoner tuberküloz başlığı altında incelenen, mikobakteriyel lenfadenitler arasında en fazla görülen grubu oluşturmaktadır. Literatürde tüberküloz lenfadenit’e bağlı oluşan katatoni henüz bildirilmemiştir. Bu çalışmada bir enfeksiyon sırasında oluşan, elektrokonvulzif tedavi (EKT) ile kısmen ve enfeksiyonun tedavisi ile tamamen düzelen bir katatoni olgusu bildirmekteyiz. (Nöropsikiyatri Arflivi 2011; 48: 265-7) Anahtar kelim eler: Katatoni, nöropsikiyatri, tuberküloz, lenfadenit Doi: 10.4274/npa.y5768 Yaz›flma Adresi/Address for Correspondence: Dr. Yavuz Selvi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fkültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, Van, Türkiye Gsm: +90 505 943 88 00 E-posta: dryavuzselvi@yahoo.com Geliş tarihi/Received: 20.08.2010 Kabul tarihi/Accepted: 29.12.2010 © Nöropsikiyatri Arşivi Dergisi, Galenos Yayınevi taraf›ndan bas›lm›flt›r. / Archives of Neuropsychiatry, published by Galenos Publishing / G irifl Katatoni, ilk kez 1583 yılında Philip Barrough tarafından tanımlanmış olup, 1874’te Karl Kahlbaum tarafından ağır psikiyatrik hastalığa bağlı özellikle şizofreni ile ilişkilendirilen bir motor bozukluk olarak belirtilmiştir. Sonraki dönemlerde, katatoninin duygudurum bozuklukları başta olmak üzere diğer psikiyatrik bozukluklarda ve tıbbi durumlarda görüldüğü bildirilmiştir (1,2). Katatoni olgularının %30-80’i genel tıbbi duruma bağlı olarak gelişir (3). Bu durumlar, enfeksiyon hastalıkları (viral ve bakteriyel olanlar), metabolik bozukluklar (hipertiroidizm, addison, cushing sendromu, anemi, Wernicke ensefalopatisi, B12 eksikliği, SLE), entoksikasyonlar (karbonmonoksit, fenilsiklidin, halüsinojenler, alkol ve steroid zehirlenmeleri) tümöral olaylar (periventriküler diffüz pineoloma, glioma, orta beyin lokalizasyonlu anjiyom), nörolojik hastalıklar (epilepsi, travmatik beyin hasarı, multiple skleroz, ensefalit, normal basınçlı hidrosefali) ve ilaçlara bağlı (benzodiyazepin, L-Dopa, gabapentin çekilme sendromları, lityum, disülfiram, levatirasetam yüksek doz kullanımı) oluşan katatoni başlıkları altında sınıflandırılabilirler (4,5). Psikiyatri kliniklerinde %7-20 arasında değişen sıklıkta görülen katatoni; katalepsi, balmumu esnekliği, stupor, postür alma, sterotipi, mannerizm, ekopraksi gibi amaçsız motor bozukluklarla birlikte, negativizm, mutizm, ekolali gibi belirtilerin gözlendiği patofizyolojisi henüz kesin olarak bilinmeyen bir sendrom olarak tanımlanabilir (6). DSM-IV-TR'de ise katatoni; şizofreninin bir alt tipi olarak değerlendirmekte ve “genel tıbbi duruma bağlı katatoni” kodunu da içermektedir. Ayrıca manik ve major depresif belirtilerin özelliklerini tanımlamak için de kullanılmaktadır (7). Tüberküloz lenfadenit ise tüberküloz olguları arasında extrapulmoner olanlarının en yaygınıdır ve mikobakteriyel