1. GİRİŞ Nar (Punica granatum) Punicaceae familyasından çok yıllık bir bitki olup genellikle tropik ve subtropik bölgelerde yetiştirilmektedir (Schubert ve ark., 1999). Nar İran orijinli olup (Saleh ve ark., 1964), İran, Hindistan, Amerika, Yakın ve Uzakdoğu ülkelerinde yaygın olarak üretilmektedir (Schubert ve ark., 1999). Bununla birlikte ülkemiz de en fazla nar yetiştirilen ülkelerin arasında bulunmakta ve üretim hızla artmaktadır. Nar üretimi 1990 yılında 10.000 ton iken 2000 yılında 60.000, 2003 yılı verilerine göre 73.000 tona ulaşmıştır (Anonim, 2000, Anonim, 2005). Bu da ülkemizde nar üretiminin sürekli artmakta olduğunu göstermektedir. Nar Türkiye'de hemen hemen her bölgede yetiştirilmesine karşın özellikle Ege ve Akdeniz sahil şeridinde ve Güney Doğu Anadolu'da yaygın olarak yetiştirilmektedir (Ünal ve ark., 1995). Ülkemizde üretimin en fazla olduğu ilk üç il İçel, Antalya ve Hatay'dır (Anonim, 2000). Besleyici değeri yüksek olan nar meyvesinin bileşimi, depolanması ve değerlendirilmesi üzerine bir çok çalışma yapılmıştır (Cemeroğlu, 1977, Sood ve ark., 1982, Elyatem ve Kader, 1984, Bodur, 1985, Onur ve Arı, 1986, Onur, 1989, Sharma ve Sharma, 1990, Onur ve ark., 1992, Ünal ve ark., 1995, Gil ve ark., 1996, Bilişli ve Çevik, 1997, Artes ve ark., 2000, Vardin, 2000, Nanda ve ark., 2001, Al-Maiman ve 33 NAR ÇEKİRDEĞİNİN BAZI ÖZELLİKLERİ VE NAR ÇEKİRDEĞİ YAĞININ YAĞ ASİTİ BİLEŞİMİ Muharrem GÖLÜKCÜ, Haluk TOKGÖZ, Mehmet Ali ÇELİKYURT Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü, 07100 Antalya ÖZET Bu çalışmada ülkemizde üretimi en fazla yapılan çeşit olan Hicaznar çeşidi nar çekirdeğinin kuru madde, protein, yağ, kül ve külü oluşturan mineral maddelerden fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, sodyum, demir, bakır, çinko ve mangan miktarları belirlenmiştir. Ayrıca nar çekirdeği yağının kırılma indisi ve yağ asitleri dağılımı analiz edilmiştir. Nar çekirdeği yağının yağ asidi bileşimini palmitik (%4.62), stearik (%2.77), oleik (%6.83), linoleik (%5.81), araşidik (%1.14) ve punikik asit (%78.83) olmak üzere toplam altı yağ asidinin oluşturduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Punica granatum, Nar Çekirdeği, Yağ, Yağ Asidi, Mineral Madde THE PROPERTIES OF POMEGRANATE SEED AND FATTY ACID COMPOSITION OF ITS SEED OIL ABSTRACT Dry matter, protein, oil, ash contents were determined in the seed of Hicaznar cultivar variety, with the highest production amount in Turkey, of pomegranate (Punica granatum) fruit. In addition to these studies the amount of P, K, Ca, Mg, Na, Fe, Cu, Zn, Mn content of the seed and, the composition of fatty acid and refractive index of pomegranate seed oil were determined. These studies showed that the seed oils constitutes of six fatty acids comprising of palmitic (4.62%), stearic (2.77%), oleic (6.83%), linoleic (5.81%), arachidic (1.14%) and punicic acid (78.83%). Keywords: Punica granatum, Pomegranate Seed, Oil, Fatty Acid, Mineral