Tam Metin Kitabı/Conference Proceeding 17-19 November 2022 / Akdeniz University 137 Ortaokullarda Covid 19 Pandemi Döneminde Mali Kaynak Gerektiren İhtiyaçların Giderilme Durumları Asiye TOKER GÖKÇE Halim POLAT Kocaeli Üniversitesi Kocaeli Üniversitesi Özet Bu çalışmada Covid 19 pandemisi döneminde ortaokul müdürlerinin okula ilişkin mali kaynak gerektiren ihtiyaçlarının belirlenmesi ve bu ihtiyaçları gidermek için geliştirdikleri çözüm yollarının ortaya koyulması amaçlanmıştır. Araştırma, nitel paradigma ekseninde durum çalışması şeklinde desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma gurubunu amaçlı örnekleme türlerinden ölçüt ve kolay ulaşılabilir örneklem yöntemiyle ortaokullarda görev yapmakta olan 15 okul müdürü oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiş, elde edilen veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırmada Covid 19 pandemi döneminde ortaokullarda mali kaynak gerektiren ihtiyaçlar beş başlık altında toplanmıştır. Bunlar temizlik ihtiyaçları, yardımcı personel ihtiyaçları, fiziksel ihtiyaçlar, donatım, biliş im ve donanım ihtiyaçları ve kırtasiye ihtiyaçlarıdır. Ayrıca okul müdürleri bu ihtiyaçlarını, MEB, hayırsever vatandaşlardan alınan bağışlar, çeşitli sanayi ve ticari kuruluşlardan alınan yardımlar, yerel yönetimlerden alınan yardımlar, ders dışı kültürel ve sosyal faaliyetler gibi farklı gelir çeşitleriyle karşılamaya çalışmaktadırlar. Okul müdürleri ortaokullarda finansal sorunların çözümü için sosyal ve kültürel ders dışı faaliyetlerin artırılmasını, öğrenci velileriyle ve çevreyle iyi ilişkiler kurulmasını ve müdürlerin liderlik rol ve becerilerini iyi sergilemesi olarak ifade etmiştir. Anahtar Kelimeler: Covid 19 pandemisi, mali kaynak sorunları, eğitim finansmanı, ortaokul, müdür Giriş Yakın tarihte yaşanan bilimsel devrimler, bilgi ve teknolojideki hızlı gelişmeler eğitim sistemlerinin tüm dünyada sorgulanmasını gerektiren değişimlere yol açmıştır. Bu süreçte eğitim sistemlerinin uygulama alanı olan okullar değişime yeterli ölçüde uyum sağlayamamış, okulların sorunları giderek derinleşmiştir. Bu geçiş aşamasında karşılaşılan sorunlar için yeni çözüm yolları aranırken öngörülmeyen Covid 19 pandemisinin ortaya çıkması eğitim sistemlerini ve okulları hem kuramsal hem de uygulamaya dönük farklı kaynak arayışlarına yöneltmiştir. 2020 yılında ortaya çıkan Covid 19 pandemisiyle mücadele amacıyla ilk zamanlarda 102 ülkede okullar kapatılmış ve 900 milyon öğrenci (OECD, 2020) uzaktan eğitime geçmiştir. Pandeminin baş göstermesinin ardından Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) çalışmalara başlamış; 23 Mart 2020’de Eğitim Bilişim Ağı (EBA) üzerinden ve Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumunun bazı kanalları üzerinden, ilk ve orta dereceli okullar için yayınlayacağını duyurmuştur. Okullarda eğitimin uzaktan yürütülmesi, okul yöneticilerine yeni sorumluluklar yüklemiş; dolayısıyla bu dönem okulun diğer paydaşlarından daha çok okul yöneticilerini etkilemiştir. Okul müdürleri daha önce deneyimlemediği bir durumla karşılaştığı için pandemiye hazırlıksız yakalanmış; bunun verdiği acemilikle, ortaya çıkan krizi yönetmeye çalışmıştır. Okul müdürleri, belirsiz ve rahatsızlık veren zamanlarda rutin problem çözme yeterliliğinin fazlasına sahip becerilerle donatılmış olması gerekli görülen kişilerdir. Bu nedenle, birer okul lideri olarak, okul liderleri, kriz durumlarında hızlı, dikkatli ve öngörülü davranmalıdır (Kavrayıcı ve Kesim, 2020; Netolicky, 2020). Dolayısıyla okul müdürlerinin okulun her gereksinimini etkili bir biçimde gidermeye yönelik eylemleri gerçekleştirecek yeterliliğe sahip olması gerekir. Bu bağlamda okulun eğitim-öğretim faaliyetlerinin yürütülmesinde, insan ve finans kaynaklarının temini, okul müdürlerinin birincil görevleri arasındadır. Söz konusu kaynakların sağlanmasında ve eğitim-öğretimin yürütülmesinde eğitim öğretim malzemeleri, temizlik, teknik malzemeler, bina bakım ve onarımına ilişkin giderler, karşılanması gereken giderler olarak okul müdürlerinin karşısına çıkmaktadır. Türkiye’de okulların normal koşullarda bile devletten aldığı ödeneğin yetersizliği nedeniyle okul müdürleri okulun giderlerini karşılamada sıkıntı yaşamaktadır (Gökçe ve Uslu, 2018). Diğer yandan, pandemi döneminde okulların giderleri oldukça artmıştır. Pandemi döneminde okullarda hijyen koşullarının sağlanması ve sağlıklı bir öğrenme ortamının sağlanması için; temizlik malzemeleri, dezenfektan ve mekanizmaları, uyarı levhaları, maskeler, maskeler için özel kapaklı çöp kovaları, Bakanlık kapsamında yürütülen “Okulum Temiz” projesi kapsamında gerekli iş sağlığı ve güvenliği giderleri ve en önemlisi bu koşulların sağlanması amacıyla temizlik görevlisi temin etmek, okullara fazladan mali yük getirmiştir. Üstelik pandeminin 13 Mart 2020 tarihi ile 6 Eylül 2021 tarihine kadar yüz yüze eğitime ara verildiği dönemde, okulların tekrar açılmasını sağlamak için verilen mücadelenin en zorlu zamanlarında okulun en önemli gelir kaynağı olan kantin kira bedelleri de ortadan kalkmıştır. Böylece okul müdürleri kaynak arayışında daha çaresiz kalmıştır.