Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 11/13 Summer 2016, p. 217-228 DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.9799 ISSN: 1308-2140, ANKARA-TURKEY Article Info/Makale Bilgisi  Received/Geliş: 14.07.2016 Accepted/Kabul: 20.09.2016  Referees/Hakemler: Prof. Dr. Mehmet Dursun ERDEM - Doç. Dr. Ziya AVŞAR – Yrd. Doç. Dr. Hakan YALAP This article was checked by iThenticate. MUTASAVVIF ÇİZGİDE BİR HOCA: LOKMAN-I PERENDE Bülent KARA * ÖZET Tasavvuf İslam’ın felsefi ve dinsel bir biçimde algılanması ve bu şekilde görüşlerin kabul görmesiyle oluşan bir felsefi terim olarak karşımıza çıkmaktadır. Tasavvufun kurucusu olarak kabul edilen Hoca Ahmet Yesevi ve onun talebeleri, Türkistan’da ve Anadolu’da İslam’ın yayılmasında öncülük etmişler aynı zamanda hoşgörü temelli bir görüşün oluşmasına katkı sağlamışlardır. Bektaşilik, Mevlevilik gibi farklı grupların oluşmasında Hoca Ahmet Yesevi’nin önemi büyüktür. Bu araştırmada Bektaşiliğin kurucusu, Hacı Bektaş-ı Veli’nin hocası olarak kabul edilen belki birçok kişinin bile ismini ilk defa duyduğu Lokman-ı Perende ve bağlantıları incelenecektir. Lokman-ı Perende’nin Hoca Ahmet Yesevi ile olan bağlantısı ve Hacı Bektaş-ı Veli’ye yaptığı hocalığı detaylı bir şekilde incelemeye çalıştık. Bunun üzerine birçok kaynak tarayıp detaylı ve kapsamlı bir araştırma yapmanın daha doğru olacağı düşündük. Bu kaynakların en önemlileri Hacı Bektaş-ı Veli’nin eserleri olan ‘Makalat’ ve ‘Velayetname’ dir. Ancak Makalat adlı eserde daha çok dini açıklamalar üzerine yorumlamalar yapıldığı için pek fazla şahsi hayata dair görüşler yer almamaktadır. Çalışmada Hoca Ahmet Yesevi, Hacı Bektaş-ı Veli, Lokman-ı Perende arasında geçen diyaloglar Bektaşiliğin temelinin oluşmasında en dikkat çekici ayrıntıları oluşturmaktadır. Hacı Bektaş-ı Veli’nin babası Sultan İbrahim’in Lokman-ı Perende’yi hoca olarak görevlendirmesiyle başlayan süreç Hacı Bektaş-ı Veli’nin Anadolu’ya gelmesine kadar devam etmiştir. Bu süreç içerisinde yaşananlar Hacı Bektaş’ın eğitimi ve toplumun ona vermiş olduğu değerler son derece önemlidir. Bektaşiliğin oluşumunda temel unsurları bilmek günümüzde bazı gizli kalmış noktaların aydınlanmasına fayda sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Lokman-ı Perende, Hacı Bektaş-ı Veli, Hoca Ahmet Yesevi * Doç. Dr. Niğde Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü, El -mek: bkara@nigde.edu.tr