Bitlis İslamiyat Dergisi / Journal of Bitlis Islamic Studies Cilt/Volume: 2  Sayı/Number:2  Aralık/December 2020  ss. 28-67 Araştırma Makalesi/ Research Article Geliş Tarihi/Received: 02. 10. 2020  Kabul Tarihi/Accepted: 25. 10. 2020 28 ARAP YAZISININ KÖKENİ VE TARİHİ THE ORIGIN AND HISTORY OF ARABIC SCRIPT Kasım ŞULUL Prof. Dr., Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, İslam Tarihi Bilim Dalı. e-posta: kasimsulul@gmail.com Orcid Number: https://orcid.org/0000-0002-4979-1830 Öz Hz. Muhammed devrinde Kur’ân-ı Kerîm’in yazıldığı ve günümüze kadar da kullanılmaya devam eden Arap Cezm yazısının kökeni, tarihî seyri ve gelişimi önemli bir meseledir. Bu makalede Arap Cezm yazısının kökeni, tarihî seyri ve gelişimi ana hatlarıyla ele alınmıştır. İslâm kaynaklarında konuyla ilgili veriler; bütüncül yaklaşım, metin taraması, metin mukayesesi, tematik ve kronolojik tasnif ve bir kısmı kalıntı (bakiyye türü) kitâbeler olan veriler arasında ortak payda bulma yöntemi ile tetkik edilmiştir. Hemdânî, İbnü’n-Nedîm ve İbn Vahşiyye gibi İslâm ilim tarihi kaynaklarında Arap cezm yazısının kökenine dair birçok veri bulunmaktadır. Arap Cezm yazısının kökenine dair İslâm kaynaklarındaki verilerin ortak paydası şudur: Hz. Peygamber devrinde kullanılan Arap yazısının aslı Hirî Cezm), onun aslı Enbârî Meşk, o da Güney Arabistan Müsned yazısına dayanmaktadır. Oryantalistler 19. asırda keşfettikleri bazı kitabelere dayanarak Arap yazısının Nabâtî, onun Arâmî onun da Fenike yazısına dayandığını iddia etmişlerdir. Oryantalistler, İslâm ilim tarihi kaynaklarının konuyla ilgili verdikleri bilgileri göz ardı etmişlerdir. Son zamanlarda yapılan yeni araştırmalar, keşfedilen binlerce kitabe İslâm ilim tarihi kaynaklarının Arap yazısının kökeni konusundaki tezini kesin bir şekilde teyit etmiştir. Anahtar Kelimeler: Yazı, Arap cezm yazısı, Güney Arabistan Müsned yazısı, Enbârî Meşk, Hîrî Cezm. Abstract Origin, historical course and development of Arabic Jazm script which the Quran was written in the Prophet Muhammad (Blessings of Allah be upon him and his household and peace) era and continues to be used until today, is an important subject. In this article, the origin, historical course and development of the Arabic Jazm script discussed with its main lines. There are many data on the origin of the Arabic Jazm script in Islamic Science History Sources such as al-Hamdânî, Ibn al-Nadīm, Ibn Waḥs̲h̲ iyya. The common denominator of the data in Islamic sources on the origin of the Arabic Cezm script is that the origin of arabic script which used in the Prophet Muhammad (Blessings of Allah be upon him and his household and peace) era originates from al-Ḥīra’s Jazm script which originates from Anbār’s Mashq script which originates from development of South Arabia Musnad script. Orientalists claimed based on some inscriptions found in 19. Century that the arabic script originates from Nabataean script which originates from Aramiac script which originates from Phoenician script. Orientalists ignored the information given by the sources of Islamic science on the subject. Recent studies and discovered thousands of inscriptions firmly confirm the thesis of Islamic scientific sources on the origin of Arabic script. Keywords: Script, Arabic Cezm script, South Arabia Musnad script, Anbār’s Mashq, al- Ḥīra’s Jazm script.