167 Marta Woźniak Uniwersytet Opolski ŁAD PRZESTRZENNY JAKO PARADYGMAT ZRÓWNOWAŻONEGO GOSPODAROWANIA PRZESTRZENIĄ I. Wprowadzenie Nowoczesna gospodarka przestrzenna wymaga określenia wartości podstawo- wych. Wartości te nazywamy zasadami ogólnymi, gdyż stanowią oś, na której opiera się dany porządek prawny. Są swoistym wyjęciem przed nawias wszystkiego, co jest wspólne i ważne dla całej gałęzi lub działu prawa. Zasady ogólne obecne są z reguły w aktach normatywnych o fundamentalnym znaczeniu, np. w Konstytucji lub w ak- tach, które obszernie regulują daną materię, np. w ustawie – Prawo ochrony środowi- ska. 1 Potrzeba wyodrębnienia zasad ogólnych w obrębie planowania przestrzennego została zauważona już dość dawno. 2 W drodze wykładni przepisów ustawy o plano- waniu i zagospodarowaniu przestrzennym 3 nie trudno doszukać się wartości pod- stawowych, wśród których dominujące znaczenie ma kategoria ładu przestrzennego wraz z zasadą zrównoważonego rozwoju. Wynika to wyraźnie z art. 1 u.p.z.p., przy czym ustawa ta formułując zasadę zrównoważonego rozwoju, odwołuje się do de- finicji zawartej w ustawie – Prawo ochrony środowiska. 4 Zasady te tkwią u pod- staw wszelkich działań organów administracji rządowej i samorządowej w zakresie 1 Dyskusja na temat wprowadzenia katalogu zasad ogólnych do prawa ochrony środowiska rozpoczęła się już w latach osiemdziesiątych XX w., jednak stało się to dopiero wraz z uchwaleniem ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku (Dz.U. Nr 62, poz. 627, z późn. zm.). Na temat roli zasad ogólnych w prawie ochrony środowiska zob. J. Jendrośka, M. Bar, Prawo ochrony środowiska. Podręcznik, Wrocław 2005, s. 257-270 oraz 533-540. 2 Zob. Z. Leoński, M. Szewczyk, Zasady prawa budowlanego i zagospodarowania przestrzennego, Bydgoszcz-Po- znań 2002. Zob. też M. Woźniak, Zasady ogólne planowania i zagospodarowania przestrzennego (próba syste- matyzacji), „Rejent” 2011, nr 6 (242), s. 121-138. 3 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz.U. Nr 80, poz. 717, t.j. z dnia 24 kwietnia 2012 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 647) dalej u.p.z.p. 4 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska, t.j. z dnia 23 stycznia 2008 r. (Dz.U. Nr 25, poz. 150).