Adi Yalancıdarı (Paspalum dilatatum Poir.) Bitkisinin Genç Salkımlarından Kallus Oluşumu ve Bitki Rejenerasyonuna Genotip ve 2,4-D Konsantrasyonunun Etkileri Üzerinde Bir Araştırma Ersin CAN Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü, Hatay-TÜRKİYE Nafiz ÇELİKTAŞ, Rüştü HATİPOĞLU Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü, Adana-TÜRKİYE Geliş Tarihi: 20.11.1998 Turk J Agric For 24 (2000) 113–119 © TÜBİTAK 113 Özet: Bu çalışmada, 6 farklı adi yalancıdarı (Paspalum dilatatum Poir.) ekotipinden alınan genç salkım segmentlerinin farklı kon- santrasyonlarda (2, 4, 6, 8, ve 10 mg/l) 2,4-D içeren MS ortamında kallus indüksiyonu ve bitki rejenerasyon potansiyelleri incelen- miştir. Araştırma sonuçları, kallus indüksiyon oranı, kallus ağırlığı ve bitki rejenerasyonunun ekotiplere ve 2,4-D konsantrasyonlarına bağlı olarak değiştiğini ortaya koymuştur. Ekotiplere bağlı olarak kallus indüksiyon oranı % 17.5 ile % 65.0, petri kutusu başına kallus ağırlığı 75.25 ile 365.1 mg ve salkım segmenti başına gerçekleşen rejenerat sayısı 0.263 ile 1.612 arasında değişmiştir. En yüksek kallus indüksiyon oranı, kallus ağırlığı ve bitki rejenerasyonu 6 mg/l 2,4-D konsantrasyonundan sağlanmıştır. Effects of Genotype and Concentration of 2,4-D on Callus Induction and Plant Regeneration from Young ınflorescences of Dallisgrass (Paspalum dilatatum Poir) Abstract: This study was conducted to determine the effects of genotype and 2,4-D concentrations on the callus induction and plant regeneration from young inflorescences of dallisgrass (Paspalum dilatatum Poir). Segments of young inflorescences from six different ecotypes of dallisgrass were cultured on MS-medium containing different con- centrations of 2,4-D ( 2, 4, 6, 8 and 10 mg/l). The results of the study showed that the ecotypes were significantly different in cal- lus induction ratio, callus weight per petri dish and plant regeneration from the young inflorescences. With respect to the ecotypes, callus induction ratio varied from 17.5 % to 65 %, callus weight from 75.25 to 365.1 mg/petri dish and number of regenerates per inflorescence segment from 0.775 to 1.612. The callus induction ratio, callus weight and regeneration ratio were also signifi- cantly influenced by the 2,4-D concentrations. The segments cultured on the MS medium containing 6 mg/l of 2,4-D gave the high- est values of callus induction ratio (74 %), callus weight (369.3 mg/petri dish) and regeneration ratio (2.094 regenerates per seg- ment). Giriş Paspalum L. cinsine giren yaklaşık 400 tür vardır. Bunların anavatanı Brezilya, Arjantin, Küba, Uruguay, Paraguay gibi Güney Amerika ülkeleridir. Bu türlerden sadece bir kaçı kültüre alınmış olup, iklimi sıcak olan yer- lerde yetiştirilmektedir. Adi yalancı darı (Paspalum dilata- tum Poir.) dik büyüyen ve yumak meydana getiren ve Paspalum türleri içinde kışa en dayanıklı olan bitkidir. Esas kullanış yeri mera tesisi olup, silo yemi olarak da değerlendirilir. Bol miktarda tohum oluşturmasına rağmen tohumun çimlenme gücü çok düşüktür (1). Adi yalancıdarı bitkisinin apomiktik üreme biyolojisine sahip olması bitkinin arzu edilmeyen karakterlerinin klasik ıslah yöntemleri ile ıslahını güçleştirmektedir. Son yıllarda bu bitkilerde in vitro kültür tekniklerinin uygulanması ile ıslah sürecinin kısaltılabilmesi için ulus- lararası alanda büyük çabalar harcanmaktadır. Buğdaygil yembitkileri ıslahında in vitro kültür tekniklerinin; özellik- le varyasyon meydana getirilmesi, arzu edilen varyantların seçilmesi ve bu varyantların hızlı bir şekilde çoğaltılmasında kullanılabileceği üzerinde durulmaktadır (2). Buğdaygil yembitkilerinde in vitro kültür tekniklerinin uygulanmasına yönelik araştırmalar 1950’li yıllarda başlamış olmasına karşılık, 1970’li yıllara kadar önemli bir başarı elde edilememiştir (3). Özellikle 1980’li yıllarda farklılaşmamış meristem hücrelerini içeren doku ve organların in vitro kültürde eksplantat olarak kullanılması ve besi ortamlarına farklı büyümeyi düzen-