Cilt: 12 Sayı: 66 Ekim 2019 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 Volume: 12 Issue: 66 October 2019 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 Doi Number: http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2019.3669 DİN-SİYASET İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA DİNÎ OTORİTE * RELIGIOUS AUTHORITY IN THE CONTEXT OF RELIGION-POLITICS Hamdi AKBAŞ ** İsmail ŞIK *** Ömer SADIKER **** Fatmanur ALİBEKİROĞLU EREN ***** Öz Dinî ve siyasî bir kimliğe sahip olan Hz. Peygamberin vefatıyla birlikte özellikle devlet idaresinin sürdürülmesi için tesis edilen siyasî oluşumların dinî bir referanslarının olup olmadığı din-siyaset ilişkisi bağlamında önemli bir tartışma konusudur. Kur’an genel manada siyasî yapının nasıl oluşması gerektiğini açık bir şekilde ortaya koymazken daha çok sağlıklı bir toplumu ikame edecek adalet, liyakat ve ehliyet gibi temel esaslara vurgu yapmıştır. Ancak Kur’an’ın bu tavrı karşısında İslam toplumunda dinî ve siyasî düşüncenin şekillenmesinde önemli bir yere sahip olan Haricîler, dinî anlayışlarını siyasî tavırlarına delil getirmiş; Şiî düşünce ise siyasî yaklaşımlarını itikadî bir zeminde değerlendirmiştir. Haricîler, Allah’ın hükümlerini adaletli bir biçimde uygulayacak âlim ve zahit herhangi bir Müslümanın yönetici olabileceğini savunmuşlardır. Şia, Hz. Peygamber’den sonra yönetimin varisinin Hz. Ali olduğunu, bunun nasla belirlendiğini ve Hz. Ali’den sonra yöneticilerin oğulları Hasan ve Hüseyin’in soyundan devam etmesi gerektiğini iddia etmiştir. Ehl-i Sünnet ve Mutezile ise dinî ve siyasî otoriteleri birbirinden ayırarak Hz. Peygamber sonrasında toplumda siyasî bir müessesenin oluşturulmasının zorunlu olduğunu ve ilk dört halifenin göreve gelme şekillerinden hareketle de devlet yöneticisinin seçim veya istihlaf yoluyla başa gelmesi gerektiğini savunmuştur. Anahtar Kelimeler: Din, Siyaset, Otorite, Hilafet, Velayet. Absrtact With the death of the Prophet, who has a religious and political identity, it is important to discuss whether the political formations established for the maintenance of state administration have religious references in the context of the relationship between religion and politics. While the Qur'an doesn't clearly explain how the political structure should be formed in general terms, it emphasized the basic principles such as justice, merit and competence which will replace a healthy society. However, contrary of this attitude of the Qur'an, the Kharijites, who played an important role in advancing religious and political thought in Islamic society, provided evidence for their political attitudes; on the other hand, Shiite thought has evaluated its political approaches on a rudimentary basis. Kharijites have argued that any Muslim and scholar who can apply the provisions of God in a fair manner can be a ruler. Shia claimed that after the death of the Prophet, the heir to the administration was Ali, that it was determined by revelation, and that after Ali the rulers should continue from the descendants of his sons Hasan and Hüseyin. Ahlus Sunnah and Mutazilah, by separating the religious and political authorities from each other, argued that it was necessary to establish a political institution in the society after the Prophet and that the state administration should cope with election or appointment based on the ways in which the first four caliphs took office. Keywords: Religion, Politics, Authority, Caliphate, Curatorship. * Bu çalışma Çukurova Üniversitesi BAP Koordinasyon Biriminin SBA-2018-3379 ID nolu ve "Kaderci ve Fatalist Anlayışın İslam Düşüncesi Açısından İncelenmesi Allah'ın Takdiri Kulun Kaderi Bağlamında Bir Değerlendirme" adlı bireysel araştırma projesi tarafından desteklenmiştir ** Arş. Gör., Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Kelam Anabilim Dalı, hamdiakbas83@hotmail.com. *** Prof. Dr., Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Kelam Anabilim Dalı, İsmail_kelam@hotmail.com. **** Arş. Gör. Dr., Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Kelam Anabilim Dalı, 01sadiker@gmail.com. ***** Arş. Gör. Dr., Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, İslam Mezhepler Tarihi Anabilim Dalı, fatmanura86@hotmail.com.