Rola TUBB3 w odpowiedzi komórek nowotworowych na epotilony i taksany* TUBB3 role in the response of tumor cells to epothilones and taxanes Agnieszka Marczak, Aneta Rogalska Katedra Termobiologii, Instytut Biofzyki, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska, Uniwersytet Łódzki Streszczenie W czasach zwiększonej zachorowalności na nowotwory i pojawiającej się bardzo często opor- ności na stosowane leki, niezwykle cenne są nowe dane na temat mechanizmów działania poszczególnych związków. Tematem artykułu są związki należące do grupy stabilizatorów mikrotubul – taksany i ich nowa generacja - epotilony. Ze względu na to, że ich molekularnym celem są mikrotubule, skupiono uwagę głównie na roli, jaką odgrywa nadekspresja jednego z izotypów tubuliny w odpowiedzi komórek nowotworowych, zwłaszcza raka jajnika. Na pod- stawie zebranych danych można stwierdzić, że jedną z przyczyn nieskuteczności taksanów jest oporność rozwijająca się w przypadku komórek wykazujących nadekspresję b-tubuliny klasy III (TUBB3). Epotilony natomiast, najprawdopodobniej ze względu na ich zdolność do wiązania się w równym stopniu z β-tubuliną klasy I i III są skuteczne w tych komórkach, co daje im przewagę nad taksanami. Należy także podkreślić rolę mikroRNA, czynników trans- krypcyjnych oraz innych białek związanych z aktywacją mikrotubul w tworzeniu oporności na taksany i przełamywaniu tej oporności przez epotilony. Szczególnie ważne wydaje się powiązanie ekspresji TUBB3 oraz białek Glis, będących końcowymi efektorami szlaku Hed- gehog, odpowiadającego m.in. za homeostazę komórek. Dzięki danym potwierdzającym, że nadekspresja Gli1 jest związana z obniżeniem odpowiedzi na chemioterapię udało się, po zastosowaniu odpowiedniego inhibitora, uwrażliwić komórki na epotilony. TUBB3 • epotilony • komórki nowotworowe Summary Because of increased incidence of cancer and the development of resistance after treatment with typical drugs, new insights into the mechanisms of action of individual compounds are extremely valuable. In this article, we focus on taxanes, drugs belonging to the group of microtubule stabilizers, and their new generation - epothilones. Facing the fact that the mo- lecular target for these compounds are microtubules, our attention was focused primarily on the role of overexpression of one of tubulin isotypes in response of tumor cells, particularly ovarian cancer to treatment with these compounds. On the basis of the literature data it can be concluded that one reason for the inefectiveness of taxane is the resistance growing in the case of overexpression of b-tubulin class III- (TUBB3). Epothilones, however, due to their ability to bind equally to b-tubulin class I and III are efective in these cells, giving them an advantage over taxanes. It is necessary to emphasize the role of mikroRNA, transcription factors and other proteins associated with the activation of microtubules in development of resistance to taxanes and overcoming the resistance of the epothilones. Particularly interesting Received: 2013.09.05 Accepted: 2014.12.17 Published: 2015.01.28 Postepy Hig Med Dosw (online), 2015; 69 * Praca powstała dzięki wsparciu fnansowemu MNiSW/NCN: nr projeku: N N405 100939. www.phmd.pl Review Postepy Hig Med Dosw (online), 2015; 69: 158-164 e-ISSN 1732-2693 Słowa kluczowe: 158