*İletişim yazarı, e-mail: mahmut@adu.edu.tr DOI: 10.29109/http-gujsc-gazi-edu-tr.304938 GU J Sci, Part C, 5(4): 121-131 (2017) Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi PART C: TASARIM VE TEKNOLOJİ dergipark.gov.tr/http-gujsc-gazi-edu-tr Aydın İlinde İnsan Sağlığını Birincil Dereceden Etkileyen Hava Değişkenlerine Yönelik Yapay Sinir Ağı Tabanlı Erken Uyarı Modeli Mahmut SİNECEN 1* , Burak KAYA 1 , Önem YILDIZ 2 1 Adnan Menderes Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, 09100, Efeler/AYDIN 2 Adnan Menderes Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü, 09100, Efeler/AYDIN Makale Bilgisi Öz Temel hava parametreleri olan sıcaklık, hava kalitesi indeksi ve ultraviyole indeksi insan sağlığını önemli derecede etkilemektedir. İnsan sağlığını birincil dereceden etkileyen bu faktörlere yönelik alınması gereken tedbirler için günümüz teknolojileri kullanılarak bilgilendirilme yapılması önemlidir. Bu çalışma kapsamında Aydın ilinde yaşayan insanların bu üç önemli parametre ile ilgili farkındalıklarını arttırma, onları bilgilendirme ve uyarma üzerine bir yazılım gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler kullanıcıların erişebileceği bir web sitesinde gösterilmiş ve daha önceden belirlenmiş şartlara göre kullanıcılara bilgilendirme mesajı ve elektronik posta gönderilmesi gerçekleştirilmiştir. Bunun yanında Aydın ili için toplanan hava parametreleri yapay sinir ağı ile analiz edilerek ileriye dönük bu parametrelerin tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Tahmin edilen ile gerçek veriler arasındaki ilişkinin analiz edilmesi sonucunda hava kalitesi indeksi ve scaklık tahmininde yüksek verimli sonuçlar verdiği gözlemlenmiştir. Artificial Neural Network Based Early Warning System For Aydin Province Towards Air Factors Which Primarily Affect Human Health Abstract Temperature, air quality index and ultraviolet index, which are basic air parameters, affect human health significantly. It is important to inform people about the precautions to be taken for these factors affecting human health at the primary level using today's technology. In this study, a software was developed for increasing the awareness of the people living in Aydın and informing them about these three important parameters. The obtained data was showed in an accessible website for the users and an informing message and an electronic mail are sent to the users according to predetermined conditions. Besides, air parameters, which were collected for Aydin province, are analyzed with artificial neural network for predicting of forward-looking these parameters. The result of analysis of the relationship between the predicted and real data has been observed to yield highly efficient results in the prediction of air quality index and temperature. Başvuru: 08/04/2017 Düzeltme: 01/10/2017 Kabul: 02/11/2017 Anahtar Kelimeler Hava kalite indeksi, ultraviyole indeksi, sıcaklık, erken uyarı sistemi, yapay sinir ağı, tahmin Keywords Air quality index, ultraviolet index, temperature, early warning system, artificial neural network, prediction 1. GİRİŞ (INTRODUCTION) Günümüzde insanoğlunun en büyük küresel sorunlarından biri iklim değişikliğidir. İklim, bir yerde uzun bir süre boyunca gözlemlenen sıcaklık, nem, hava basıncı, rüzgâr, yağış, yağış şekli gibi meteorolojik olayların ortalaması olarak tanımlanmaktır. İklim değişikliği ise doğal veya yapay etkenlere bağlı olarak gerçekleşen ve uzun süreli iklimsel değişiklikler olarak tanımlanmaktadır [1]. İklim değişikliğinin doğrudan ve dolaylı etkisi sonucu oluşan sıcaklık artışına bağlı olarak, enfeksiyon ve vektör kaynaklı hastalıklar meydana gelmektedir [2,3]. Aynı zamanda, iklim değişikliği bulaşıcı hastalık vektörlerinin dağılımının değişmesine, su kaynaklarının azalması ile tarım alanlarının daralmasına, bazı alerjik polen türlerinin mevsimsel dağılımlarının değişmesine ve sıcaklık dalgalarından kaynaklı ölümlerin artmasına neden olacağı düşünülmektedir. Bunun en önemli örneği, hava sıcaklıklarının artışıyla birlikte sıtma, dengue (sivrisinek tarafından taşınan Dang virüsü), chagas (Amerikan uyku hastalığı), ansefalit gibi