SESSION 1C: Para ve Bankacılık 279 Kurala Dayalı ve İhtiyari Para Politikası Tartışmaları Kapsamında Türkiye Ekonomisi İçin Taylor Kuralının Analizi An Analysis of Turkey to Taylor Rule in the Context of Rule- Based and Discretionary Monetary Policy Debate Prof. Dr. Harun Bal (Çukurova University, Turkey) Asst. Prof. Dr. Mustafa Ildırar (Çukurova University, Turkey) Ph.D. Candidate Esma Erdoğan (Çukurova University, Turkey) Abstract The readiness of central bank to adhere to a rule of monetary policy has always been one of the topics discussed in the economic literature. Policy decisions undertaken by monetary authorities in uncertain and unpredictable environments are the main reason for this debate. According to the Taylor Rule, that holds the rules and discretionary policies, the policy rate of the central bank is necessary to be determined in such a way that it provides a balance between the financial and the real sector that will increase foreign exchange inflows and not reduce investment expenditures. Therefore, the study examines the validity of the extended Taylor Rule for Turkish economy using the GMM method for the period 2001: 08-2017: 09. This method is preferred because its advantage to achieve strong and consistent coefficients even under weak assumptions, is based on strong assumptions that depend on the consistency of estimators. Findings obtained as a result of Taylor rule analysis support the studies in the literature and suggest that the rule is apparently valid in economies with low inflation rates and stable growth rates. In this context, in the absence of support for the Taylor rule, the TCMB should determine a policy rate that will provide internal and external equilibrium, and in doing so, the inflation-deficit variable should be used as an indicator. 1 Giriş 1970’ler başlayan ve güzümüze kadar devam eden süreçte para otoritelerinin uygulayacakları politikalar da kural politika mı yoksa ihtiyari politika mı uygulayacağı konusu tartışmalı bir konudur. Kurala dayalı ve ihtiyari politika nedir ve bu iki politika arasındaki fark nelerdir diye bakıldığında ise literatürde bu sorulara verilen cevapların, içinde bulunan döneme göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. İhtiyari politika uygulamalarında MB’ları ekonominin içinde bulunduğu duruma göre, en uygun para politikası araçlarını seçerek uygulamaktadır. Kural politika uygulamasında ise MB’nin kamuoyu tarafında kolayca anlaşılabilen somut görevler üstlenmesini ifade etmektedir. İktisatçılar ve politika uygulayıcıları para politikasının bir kural çerçevesinde uygulanması gerektiği ve ihtiyari politikaların ekonomide zaman tutarsızlığı problemine yola açabileceği konusunda hem fikirlerdir. Fakat literatür de uygulanacak kuralın ne olması gerektiği konusunda halen bir fikir birliği sağlanamamıştır. Ayrıca MB’nin uygulayacağı kural politika uygulamaları konusunda da literatür de farklı uygulamalar mevcuttur. Bu farklı uygulardan biri de Taylor kuralıdır. Söz konusu kural, MB’nin ekonominin kurala bağlı olarak kısa dönemli nominal faiz oranı düzeyini belirlenmesini gerektiğini ifade etmektedir. Konu ile ilgili literatür incelendiğinde 1990’lı yıllardan itibaren para otoritelerinin kural politika uygulamalarını daha çok tercih ettikleri gözlemlenmiştir. MB’nin uyguladığı para politikasının kamuoyu tarafında tahmin edilebilir olması önemlidir. Bu durum ise basit bir para kuralı sayesinde mümkün kılınabilmektedir. Bu çalışma dört kısımdan oluşmaktadır: Birinci kısımda, Kurala dayalı ve ihtiyari para politikaları tartışmaları teorik çerçevede ele alınmıştır. İkinci kısımda Taylor kuralı olarak bilinen faiz haddi kuralının açıklanmaya çalışılmıştır. Üçüncü kısımda konu ile ilgili teorik ve ampirik literatür ele alınmıştır. En son olarak da 2001:08- 2017:09 dönemi için ekonomik aktörler tarafından anlaşılması kolay ve uygulama açısından basit bir kuralı temsil eden döviz kuru değişkenin modele dâhil edildiği genişletilmiş Taylor Kuralının Türkiye ekonomisi için geçerliliği test edilmiştir. Çalışmada analiz yöntemi olarak GMM yöntemi tercih edilmiştir. Söz konusu yöntemin tercih edilme sebebi, zayıf varsayımlar altında dahi güçlü ve tutarlı katsayılara ulaşılmasını mümkün kılarak, tahmin edicilerin tutarlılığına bağlı güçlü varsayımlarda bulunmasıdır 2 Kurala Dayalı ve İhtiyari Para Politikaları Tartışmaları Merkez bankalarının uygulayacakları para politikalarında bir kurala bağlı kalıp kalmayacağı, iktisat literatüründe her zaman tartışılan konular arasında yer almıştır. Bu tartışmanın asıl sebebini para otoritelerinin, belirsiz ve öngörülemeyen ortamlarda politika kararları almak zorunda olmaları oluşturmaktadır. Geleneksel teori MB’lerin piyasa hakkında tam bilgi koşulunun sağlandığı ortamlarda politika kararlarını aldıklarını ve uyguladıklarını varsayarken, oysaki MB’leri eksik bilgiye sahip ortamlarda politika kararlarını alırlar, bu nedenle para politikası karar alma süreci ve uygulanma aşamaları karmaşıktır. MB’nin uygulayacağı politika stratejisini