354 Original Article ผลการดูแลผู้ป่วยสูงอายุโรคเรื้อรังด้านการใช้ยาที่บ้าน ในเขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำาบลอำาเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ ชนานุช มานะดี 1* , ชนัตถา พลอยเลื่อมแสง 2 , พยอม สุขเอนกนันท์ 3 Received: 22 July 2014 Accepted: 16 September 2014 บทคัดย่อ บทนำา: วัตถุประสงค์การศึกษานี้เพื่อเปรียบเทียบผลการดูแลผู้ป่วยสูงอายุโรคเรื้อรังด้านการใช้ยาที่ บ้านในเขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำาบลระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม ต่อผลลัพธ์ทางคลินิก ความ ร่วมมือในการใช้ยา อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา การกลับนอนโรงพยาบาลซำ้าค่าใช้จ่ายที่เกิดจากการรักษา และคุณภาพชีวิต วิธีดำาเนินการวิจัย: ใช้การศึกษาแบบกึ่งทดลอง ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์-กรกฎาคม พ.ศ. 2556 ในผู้ป่วยสูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และ/หรือความดันโลหิตสูง เขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำาบล 2 แห่ง คือ มหาไชย และหมูม่น อำาเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ ที่มีลักษณะผู้ป่วยคล้ายคลึงกัน จำานวน 100 คน กลุ่มทดลอง (50 คน) ได้รับการดูแลด้านยาและสุขภาพจากทีมเยี่ยมบ้าน จำานวน 6 ครั้ง ระยะห่าง 1 ครั้งต่อ เดือน กลุ่มควบคุม (50 คน) ได้รับการดูแลสุขภาพจากงานบริการปกติและเก็บข้อมูลที่เริ่มต้นและสิ้นสุดการ ศึกษา โดยใช้แบบบันทึกข้อมูล แบบประเมิน WHO’s algorithm และแบบประเมินคุณภาพชีวิต SF-36 วิเคราะห์ ข้อมูลทั่วไปใช้สถิติเชิงพรรณนาเปรียบเทียบความแตกต่างภายในกลุ่มใช้สถิติ Paired t-test และ McNemar test และเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างกลุ่มใช้สถิติ Chi-square test, Fisher’s exact test และ Independ- ent t-test ผลการวิจัย: ระดับนำ้าตาลในเลือดของกลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยน้อยกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำาคัญ ทางสถิติ (119.70±30.19, 147.08±52.72 มก./ดล., p=0.002) ระดับความดันโลหิตตัวบน กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ย น้อยกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำาคัญทางสถิติ (126.86±11.96, 134.40±16.09 มม.ปรอท, p=0.009) ความ ร่วมมือในการใช้ยากลุ่มทดลองเพิ่มขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับเริ่มการศึกษาอย่างมีนัยสำาคัญทางสถิติ (ร้อยละ 89.14 และ ร้อยละ 96.06 ตามลำาดับ, p<0.001) อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา พบว่ากลุ่มทดลองมีแนวโน้มลดลง การกลับนอนโรงพยาบาลซำ้าจากภาวะโรค พบว่ากลุ่มทดลองเกิดน้อยกว่ากลุ่มควบคุม (1 ครั้งและ10 ครั้ง ตาม ลำาดับ) และสามารถประหยัดค่าใช้จ่ายได้ 7,527 บาท คุณภาพชีวิตหลังได้รับการเยี่ยมบ้าน พบกลุ่มทดลองมี คะแนนคุณภาพชีวิตมากกว่ากลุ่มควบคุม 5 มิติจาก 8 มิติ อย่างมีนัยสำาคัญทางสถิติ สรุปผลการวิจัย: การ ดูแลด้านยาและสุขภาพผู้ป่วยสูงอายุโรคเรื้อรังโดยการเยี่ยมบ้านทำาให้ผลลัพธ์ทางคลินิกของผู้ป่วยดีขึ้น ความ ร่วมมือในการใช้ยาดีขึ้น อาการไม่พึงประสงค์จากยาลดลง การกลับนอนโรงพยาบาลซำ้าลดลง ทำาให้ประหยัดค่า ใช้จ่ายด้านการรักษาได้ และมีคุณภาพชีวิตดีขึ้น คำาสำาคัญ: การดูแลที่บ้าน ผู้สูงอายุ โรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง การใช้ยา โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำาบล วารสารเภสัชศาสตร์อีสาน 2557; 10(3): 354-371 1 เภสัชกรปฏิบัติการ ฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน โรงพยาบาลสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ 2 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ หน่วยปฏิบัติการวิจัยเภสัชศาสตร์สังคม คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม 3 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ หน่วยปฏิบัติการวิจัยการบริการปฐมภูมิ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม * ติดต่อผู้นิพนธ์: นางสาวชนานุช มานะดี E-mail: chananooch.pik@gmail.com, โทร: +668 1051 4447