SEMINARE t. 43 * 2022, nr 3, s. 155-164 DOI: http://doi.org/10.21852/sem.2022.3.11 Przemysław Michowicz OFMConv Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie ORCID: https://orcid.org/0000-0001-5642-8522 przemyslaw.michowicz@upjp2.edu.pl Zgłoszono: 17.10.2022; zrecenzowano: 3.11.2022; zaakceptowano do publikacji: 29.11.2022 O RACJONALNOŚCI W PRAWIE INACZEJ THINKING DIFFERENTLY ABOUT THE REASONABLENESS IN LAW Abstract Te present paper focuses on the concept of reasonableness, specifcally in its legal understanding which, as a priority standard to be considerate in the contemporary law research, exhibits an important link with human reason and a philosophical concept par excellence. Reasonableness is generally perceived by the Author as opening the door to several legal considerations, especially those which regard the legislative techniques involving the law-making process according to the standards issued by the civil law tradition (a concept of law based on the fact that rules are the main core of law). By following the common opinion expressed by a number of legal philosophers who insist upon the importance of reasonableness in law, the Author points out legislators as those responsible for flling lacunae in existing positive law by explicit reference to reasonableness. Te same assignment is addressed toward lawyers who are also able to applicate some criteria of reasonableness to societal values. Keywords: reasonableness of law, legal positivism, certainty of law, defects of rules Abstrakt Niniejsze rozważania koncertują się wokół teoretycznych dociekań dotyczących stosowalno- ści kryteriów prawa racjonalnego w zakresie normatywnych ustaleń tych systemów prawa tradycji romańsko-germańskiej, w których za główny ich komponent uważana jest norma reguła dopełniona nadto zasadami prawa. Autor wykazuje niewystarczalność reguł w tym znaczeniu, że ich sztywne zastosowanie może doprowadzić do powstania prawa nieracjonalnego, czy wręcz do absurdów. Stąd też Autor formułuje postulat, aby i prawodawcy, i praktycy prawa posiłkowali się kryteriami prawa racjonalnego, które to standardy zawarte są wprost i bezpośrednio we właściwych tekstach norma- tywnych oraz nierzadko mogą wynikać z praktyki prawniczej. Postulat nieformalnego zastosowania zasady prawa racjonalnego wynika z koniecznego dopełnienia rygoru norm reguł, które stanowią zasadniczy trzon zwartego systemu prawnego tradycji civil law. Slowa kluczowe: racjonalność prawa, pozytywizm prawniczy, pewność prawa, wady reguł prawnych